Banyoda Alçıpan Duvar: Islak Hacimde Profil, Levha ve Su Yalıtımı

Banyoda alçıpan duvar yapılabilir; yeter ki levha, profil ve su yalıtımı ıslak hacmin koşullarına göre seçilsin. Kuru bir odada sorun çıkarmayan 60 cm aks ve standart levha, seramik kaplı ve her gün buhar gören bir duvarda çatlayan derz, atan karo ve kabaran levha olarak geri döner. Bu yazıda ıslak hacim duvarını kuru hacimdekinden ayıran kararları iskeletten seramiğe doğru sırayla ele alıyoruz.

Banyoda alçıpan duvar hangi koşullarda doğru çözümdür?

Banyo, duş, tuvalet, çamaşır odası ve mutfak tezgâhı arkası gibi hacimlerde alçı levha duvar yaygın olarak kullanılır. Hafiftir, tesisatı içine alır, seramik için düzgün bir yüzey verir. Koşulu üçtür: neme dayanıklı levha, sıklaştırılmış galvaniz bir iskelet ve seramiğin altında kesintisiz su yalıtımı.

Sınırı da bilinmelidir. Hamam, sauna ve havuz çevresi gibi sürekli su ve buhar altında kalan hacimler ev banyosuyla aynı sınıfta değildir; bu alanlarda çimento esaslı levhalar ve bu koşullar için tasarlanmış sistemler kullanılır.

Neme dayanıklı (yeşil) levha ne sağlar, ne sağlamaz?

Yeşil kartonuyla tanınan neme dayanıklı alçı levhanın çekirdeğine su itici katkı eklenir. Levha nemli havada ve arada bir sıçrayan suda standart levhaya göre çok daha az su emer. Banyo duvarında ve tavanında kullanılacak levha budur.

Ancak neme dayanıklı, su geçirmez demek değildir. Derzden, karo arasından ya da boru çevresinden sızan su levhaya sürekli ulaşırsa yeşil levha da zamanla yumuşar. Bu yüzden su alan yüzeylerde levhanın üzerine mutlaka su yalıtımı uygulanır; yeşil levha yalıtımın yerini tutmaz, yalnızca ona ikinci bir güvence ekler.

Kesilen levha kenarları ve açılan delikler çekirdeği açığa çıkarır. Bu kenarların astarlanması, suyun levhaya en kolay girdiği yolu kapatır.

Bir yüzü banyoya, diğer yüzü kuru bir odaya bakan duvarda neme dayanıklı levha yalnızca ıslak yüzde gereklidir; kuru yüz standart levhayla kaplanabilir. Banyonun asma tavanında da aynı levha kullanılır, taşıyıcı ve askı elemanları galvaniz seçilir. Buharın tavan arasında hapsolmaması için hacmin havalandırması baştan düşünülmelidir.

Dikme aksı neden 40 cm’ye düşürülür?

Seramik rijit bir kaplamadır; altındaki yüzey esnerse karo değil derz ve yapıştırıcı çalışır, sonunda çatlar. Kuru hacimde yaygın olan 60 cm aks, seramik kaplanacak duvarlarda yaygın olarak 40 cm’ye indirilir. Dikmeler sıklaştıkça levhanın iki destek arasındaki açıklığı kısalır ve yüzey sertleşir.

İkinci önlem levha katını artırmaktır. Seramik altına çift kat levha uygulamak hem yüzeyi rijitleştirir hem de derzleri şaşırtarak suyun izleyebileceği doğrudan yolu kapatır. Büyük ebatlı ve ağır karolarda iki önlemin birlikte uygulanması yaygındır. Levha tipi değişmez: iki kat da neme dayanıklı levhadır.

Aksı 40 cm’ye çekmek dikme sayısını artırır. 4 m’lik bir duvarda 60 cm aksla 8, 40 cm aksla 11 dikme gerekir; metrajı kendi ölçülerinizle profil hesaplama aracında çıkarabilirsiniz.

Islak hacimde galvaniz profil neden önemlidir?

Profil duvarın içinde kalır ve bir daha görülmez. Banyoda bu boşluk kuru odadakinden farklıdır: soğuk su borusunun üzerinde yoğuşma olur, derzden sızan nem iskelete ulaşır, sıcak duşun buharı her gün aynı duvara vurur. Çıplak çelik bu koşullarda paslanır; pas, vidanın tutunduğu sacı inceltir.

Alçıpan profili bu yüzden galvaniz kaplı sacdan üretilir. Çinko tabakası çeliği nemden ayırır, kesim kenarı ve vida deliği gibi açıkta kalan noktaları da korumaya devam eder. Kaplama miktarı sac standardında (EN 10346) Z100, Z140, Z275 gibi gösterimlerle ifade edilir; sayı, iki yüzdeki toplam çinkonun metrekare başına gram cinsinden miktarıdır. Islak hacim için profil alırken kaplama sınıfını tedarikçinize sorun.

Şantiyede iki noktaya dikkat edin: profili taşlamayla değil makasla kesin; paslanmış ya da kaplaması bozulmuş parçayı ıslak hacimde kullanmayın. Kaplamanın çeliği nasıl koruduğunu galvaniz profil rehberinde anlattık.

Taban rayı: su yalıtımı ve yükseltme

Banyoda su en çok zeminde birikir; duvarın en hassas yeri bu yüzden taban rayı ile levhanın alt kenarıdır. Yaygın uygulamada şu önlemler birlikte alınır:

• Rayın altını yalıtın. U profil zemine oturmadan önce altına su yalıtım bandı ya da sürme yalıtım uygulanır; dübel delikleri de yalıtım malzemesiyle kapatılır.
• Rayı yükseltin. Duş ve zemin süzgeci olan hacimlerde ray, zemin kotundan yukarıda kalacak biçimde beton ya da harç bir topuğun üzerine oturtulur. Zeminde biriken su böylece raya ve levhaya ulaşmaz.
• Levhayı zeminden kesin. Levhanın alt kenarı zeminden yaklaşık 1 cm yukarıda bırakılır ve aralık elastik dolguyla kapatılır. Zemine değen levha suyu fitil gibi yukarı çeker.
• Zemin yalıtımını duvara döndürün. Zemindeki su yalıtımı duvar yüzeyine doğru kesintisiz devam eder; köşe, yalıtım bandıyla güçlendirilir.

Tesisat ve gömme rezervuar için takviye

Alçı levha, vidayla asılan hafif yükleri taşır; asma klozet, lavabo ya da duş bataryası gibi kullanım sırasında zorlanan elemanları taşımaz. Bu yükler levhaya değil iskelete ve döşemeye aktarılmalıdır.

• Gömme rezervuar ve asma klozet: kendi çelik taşıyıcı şasesiyle gelir. Şase zemine ve iskelete bağlanır; iki yanına yük alacak biçimde güçlendirilmiş dikme, yaygın olarak çift dikme yerleştirilir.
• Lavabo, batarya, duş seti, tutunma barı: bağlantı yüksekliğinde dikmeler arasına yatay takviye konur. Takviye bir profil parçası ya da bu iş için üretilmiş bir montaj plakası olabilir.
• Borular: dikme gövdesinden geçirilir; gövdeye delik açmak gerekirse profilin kanatları ve dudakları kesilmez. Boru kelepçeyle sabitlenir, boru ile profil arasına titreşime ve yoğuşmaya karşı ayırıcı konur.

Profil genişliği tesisata göre seçilir. İnce temiz su boruları çoğunlukla 50 mm’lik boşluğa sığar; daha kalın borular ve rezervuar şasesi için U75 ray ile C75 dikme ya da aralarında boşluk bırakılan çift iskelet, yani tesisat duvarı gerekir. Çapı 100 mm’yi bulan pis su borusu tek sıra 75 mm profile sığmaz. İkinci yüz kapatılmadan önce tesisatın basınç testi mutlaka yapılır.

Levha, derz ve su yalıtımı hangi sırayla yapılır?

1. İskeleti 40 cm aksla kurun, taban detayını ve takviyeleri tamamlayın.
2. Tesisatı geçirin ve basınç testini yapın.
3. Neme dayanıklı levhayı alçıpan vidası ile vidalayın; çift katta ikinci katın derzlerini şaşırtın.
4. Derzlere derz bandı uygulayın, neme dayanıklı derz dolgusunu çekin, vida başlarını kapatın.
5. Yüzeyi astarlayın. Seramik gelecek yüzeye saten alçı çekilmez; yapıştırıcı macuna değil levhaya tutunmalıdır.
6. Su yalıtımını uygulayın: iç köşelere ve zemin birleşimine bant, boru çıkışlarına manşet, yüzeye üreticisinin belirttiği kat sayısında sürme yalıtım.
7. Yalıtım kuruduktan sonra seramiği alçı levha yüzeye uygun esnek yapıştırıcıyla döşeyin.
8. Köşe ve zemin birleşimlerini derz dolgusuyla değil elastik silikonla bitirin.

İskelet ve levha aşamasının ayrıntıları alçıpan bölme duvar uygulama rehberinde yer alıyor.

Sık yapılan hatalar

• Yeşil levhaya güvenip su yalıtımını atlamak ya da yalnızca duş köşesine sürmek.
• Seramik gelecek duvarı 60 cm aksla ve tek kat levhayla bırakmak.
• Levhayı zemine oturtmak, taban rayını ıslak şapın içine gömmek.
• Rezervuar ve lavabo için takviye koymadan ikinci yüzü kapatmak.
• Köşeleri rijit derz dolgusuyla doldurmak; köşe ilk hareket ettiğinde çatlar ve suyu içeri alır.

Sonuç: banyoda sağlam duvarın dört şartı

Banyoda alçıpan duvar; neme dayanıklı levha, 40 cm aks, galvaniz profil ve kesintisiz su yalıtımı bir arada olduğunda amacına uygun çalışır. Bu dört şarttan biri eksik kaldığında sorun çoğu zaman seramik döşendikten sonra, yani düzeltmesi en pahalı aşamada ortaya çıkar.

NDP Profil markasıyla ürettiğimiz 50 ve 75 mm’lik duvar profilleri, Malatya’daki iki fabrikamızda galvaniz kaplı çelik sacdan soğuk şekillendirilir. Üretim ve tedarik bilgisi için Malatya alçıpan profili sayfasına bakabilir, ıslak hacim duvarlarınız için gereken profil miktarıyla birlikte teklif isteyebilirsiniz. Sac kalınlığı ve boy seçeneklerini teklif sırasında birlikte netleştiririz.