Alçıpan Duvarda Ses Yalıtımı: Profil Genişliği, Çift Kat Levha, Yalıtım

Alçıpan duvar ses yalıtımı tek bir malzemeyle değil, birkaç kararın birlikte doğru verilmesiyle sağlanır: levhanın kütlesi, iki yüz arasındaki boşluk, bu boşluğu dolduran mineral yün ve sesin sızabileceği her aralığın kapatılması. Aynı profille kurulan iki duvardan biri konuşmayı keserken diğeri yan odayı dinletiyorsa fark çoğu zaman bu ayrıntılardadır. Bu yazıda her etkeni ayrı ayrı ele alıyor, şantiyede izlenecek sırayı veriyoruz.

Ses alçıpan duvardan hangi yollardan geçer?

Bölme duvar akustik açıdan iki kütle ve aralarındaki bir yaydan oluşur: kütle levhalardır, yay ise boşluktaki hava. Odadaki ses ilk levhayı titreştirir, titreşim boşluktan ve iskeletten geçerek ikinci levhaya ulaşır, o da sesi komşu odaya yayar. Yalıtımı artırmak, bu zincirin her halkasını zayıflatmak demektir.

• Levha üzerinden: hafif yüzey kolay titreşir ve sesi karşıya taşır.
• Boşluk üzerinden: boş kalan duvar içi bir davul gibi çınlar.
• İskelet üzerinden: iki yüzün vidalandığı ortak dikme, titreşimi doğrudan karşı levhaya iletir.
• Sızıntı yoluyla: açık derz, priz kutusu ve çevredeki aralıklar havayı geçirdiği her yerde sesi de geçirir.
• Yan yollardan: ses duvarın içinden değil, asma tavanın üstünden, döşemeden ya da komşu duvardan dolaşır.

Kütle: çift kat levha ne kazandırır?

Bir yüzey ne kadar ağırsa ses dalgası onu o kadar zor titreştirir. İskelete ikinci kat levha vidalamak, yüzeyin kütlesini iki katına çıkarmanın en kolay yoludur. Bu yüzden ses beklentisi olan duvarlarda her iki yüze çift kat levha uygulanması yaygındır.

İkinci katın bir yararı daha vardır: derzler üst üste gelmez. İlk katın derzi ikinci katın gövdesiyle kapandığı için sesin sızabileceği doğrudan bir yol kalmaz. Bunun için ikinci kat, ek yerleri ilk kattan bir dikme aralığı kaydırılarak döşenir.

Vida boyu toplam levha kalınlığına göre seçilir; alçıpan vidası iki katı da geçip profilin arkasına taşmalıdır. Levha üreticilerinin yoğunluğu artırılmış, ses için geliştirilmiş levha tipleri de vardır; bunlar aynı kalınlıkta daha fazla kütle sağlar.

Boşluk ve mineral yün dolgu neden gerekli?

Boş bırakılan duvar içi belirli frekanslarda çınlar ve sesi güçlendirerek karşıya verir. Taş yünü ya da cam yünü gibi lifli, açık gözenekli bir dolgu bu çınlamayı sönümler; ses dalgası liflerin arasından geçerken enerjisini kaybeder.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Yün, dikme aralarını boşluk bırakmadan doldurmalıdır. Kenarda kalan bir karışlık açıklık dolgunun etkisini belirgin biçimde düşürür.
• Kalınlık profil genişliğini aşmamalıdır. Sıkıştırılan yün levhayı dışa iter ve iki yüz arasında köprü kurar.
• Şilte genişliği dikme aksına uygun seçilmeli, yün zamanla aşağı kaymayacak biçimde yerleştirilmelidir.
• Sert köpük levhalar bu işi görmez. Gözenekleri kapalı olduğu için sesi yutmaz; ısı yalıtımı sağlar, ama ses performansına katkısı sınırlıdır.

Profil genişliği 50, 75 ve 100 mm: boşluk büyüdükçe ne değişir?

Profil genişliği duvarın içindeki boşluğu belirler. Boşluk büyüdükçe iki yüz birbirinden uzaklaşır, aradaki hava yayı yumuşar ve içine daha kalın yün sığar. Piyasada en sık karşılaşılan üç genişlik 50, 75 ve 100 mm’dir.

Kalınlıklar, her katı 12,5 mm olan levhayla hesaplanmıştır: profil genişliğine tek katta 25 mm, çift katta 50 mm eklenir.

Standart oda bölmesinde 50 mm profil çoğu zaman yeterlidir. Yatak odası, toplantı odası ya da otel odası gibi mahremiyet beklenen yerlerde 75 mm ve üzeri tercih edilir; U75 ray ile C75 dikme hem daha kalın yüne hem tesisata yer açar. Genişlik seçiminin diğer ölçütlerini alçıpan duvar profili seçimi yazısında bulabilirsiniz.

Ses köprülerini kesmek: yalıtım bandı, derz ve priz kutuları

İyi kurulmuş bir duvarın performansını çoğu zaman küçük açıklıklar düşürür. Ses suya benzer; en dar aralığı bulur.

Ray altına ses yalıtım bandı

U profil zemine ve tavana, baştaki dikme de yan duvara doğrudan değerse iskeletteki titreşim yapıya geçer ve komşu hacme taşınır. Profilin yapıya değen yüzüne yapıştırılan ses yalıtım bandı bu teması keser. Bant aynı zamanda döşemedeki pürüzlerden doğan ince hava aralığını da kapatır.

Çevre derzi ve levha derzleri

Levha zemine ve tavana sıfır dayanmaz; bırakılan birkaç milimetrelik aralık elastik bir dolgu macunuyla kapatılır. Levhalar arasındaki derzlere derz bandı uygulanır ve dolgu eksiksiz çekilir. Ses beklentisi olan çift kat uygulamalarda alt katın derzleri de doldurulur.

Priz kutuları ve tesisat geçişleri

Karşılıklı iki odanın prizleri aynı dikme aralığında sırt sırta gelirse duvarda fiilen bir delik açılmış olur. Kutuları farklı dikme aralıklarına kaydırın, arkalarında yün bırakın. Boru ve kablo geçişlerinin çevresini de elastik dolguyla kapatın.

Asma tavanın üstü

Bölme duvar asma tavan hizasında bitiyorsa ses tavan boşluğundan yan odaya geçer. Ses beklentisi olan duvar döşemeden döşemeye çıkarılır, asma tavan duvardan sonra kurulur.

Kapı ve kasa çevresi

Duvar ne kadar iyi kurulursa kurulsun, üzerindeki kapı çoğu zaman en zayıf halkadır. Altı açık, contasız bir kapı sesi duvarın geri kalanından çok daha kolay geçirir. Ses beklentisi olan odalarda kapının contası, eşik detayı ve kasa ile iskelet arasındaki boşluğun doldurulması duvarla birlikte düşünülmelidir.

Çift iskelet: iki yüzü birbirinden ayırmak

Tek iskeletli duvarda her dikme iki yüzü birbirine bağlar. Çift iskelette yan yana iki ayrı sıra U–C profil kurulur ve iki sıra birbirine değmez; her yüz kendi iskeletine vidalanır. Titreşimin dikme üzerinden karşıya geçtiği yol böylece kapanır.

Bedeli yer ve malzemedir: duvar kalınlaşır, profil metrajı iki katına çıkar. Bu yüzden çift iskelet; otel odaları arasında, toplantı ve sinema salonlarında, müzik odalarında, yani beklentinin yüksek olduğu duvarlarda kullanılır. Yüksek duvarlarda iki sıranın birbirine bağlanması gerekiyorsa bağlantı detayı sistem üreticisinden alınmalıdır.

Aynı mantıkla, tek iskeletli duvarda dikmeleri gereğinden sık dizmek ses açısından kazanç sağlamaz; her dikme bir köprüdür. Seramik gibi rijitlik isteyen bir kaplama yoksa yaygın 60 cm aks korunur.

Alçıpan duvar ses yalıtımı için uygulama sırası

1. Rayların ve baş dikmelerin yapıya değen yüzüne ses yalıtım bandı yapıştırın, sonra sabitleyin.
2. Dikmeleri aksında dizin; kapı kasası dışında gereksiz ek dikme koymayın.
3. İlk yüzü kaplayın; çift katta ikinci katı derzleri şaşırtarak vidalayın.
4. Tesisatı geçirin, priz kutularını karşı yüzdekilerle çakışmayacak biçimde yerleştirin.
5. Mineral yünü dikme aralarına boşluksuz yerleştirin.
6. İkinci yüzü kaplayın.
7. Zemin, tavan ve yan duvar birleşimlerindeki aralıkları elastik dolguyla kapatın.
8. Derz bandını ve dolguyu uygulayın, vida başlarını kapatın.

İskeletin kurulum ayrıntıları için alçıpan bölme duvar rehberine bakabilirsiniz.

Kaç desibel keser? Değer sisteme, sonuç işçiliğe bağlı

Bir duvarın ses yalıtım değeri laboratuvarda; belirli bir levha, profil, dolgu ve derz detayının birlikte test edilmesiyle bulunur. Rakam bu yüzden tek bir malzemeye değil sistemin bütününe aittir ve sistem üreticisinin test raporunda yer alır. Burada bilinçli olarak desibel değeri vermiyoruz; aynı profille kurulan iki duvar, levha tipi ve işçilik değiştiğinde farklı sonuç verir. Şantiyede ölçülen değer de laboratuvardakinden düşük çıkar, çünkü gerçek yapıda yan yollar devreye girer.

Özetle alçıpan duvar ses yalıtımı bir sıralama işidir. Önce sızıntılar kapatılır, çünkü açık bir derz en ağır levhanın etkisini siler. Sonra kütle artırılır ve boşluk yünle doldurulur; beklenti yüksekse profil genişletilir ya da çift iskelete geçilir.

NDP Profil olarak U50–C50 ve U75–C75 duvar profillerini Malatya’da, galvaniz kaplı çelik sacdan rulo form hatlarında üretiyoruz. Alçıpan profil üreticisi olarak toptan ve bayi siparişlerini Türkiye geneline sevk ediyoruz. Çift kat ya da çift iskelet bir duvar için gereken alçıpan profili miktarını ve güncel koşulları öğrenmek üzere teklif isteyebilirsiniz.